Ömer Nazimî Sanayi-i Nefise’de

Nazimî Yaver Yenal’ın Mekteb-i Sanayi-i Nefise-i Şahane’de 1920’lerde geçen öğrencilik yıllarına ait tasarımları, üslup/kimlik arayışları kadar dönemin mimarlık eğitimindeki eğilimlere de ışık tutar. Bu çizimler, […]

Anıtkabir Proje Yarışması Eskizleri

Nazimî Yaver Yenal’ın 1941 yılında açılan Anıtkabir Proje Yarışması için hazırladığı anlaşılan, plan, kesit, cephe görünümü ve detay çizimleriyle toplam 25 paftadan oluşan tasarım, yarışma […]

Taksim Suyu Tesisleri!

Topçu Kışlası önündeki talim alanında (Talimhane) askeri tören, 1922 öncesi. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu.

Topçu Kışlası önündeki talim alanında (Talimhane) askeri tören, 1922 öncesi. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu.

Günümüz İstanbulu’nda kültürel ve siyasal hayatın başlıca odağı olan Taksim Meydanı, 18. yüzyılın ikinci çeyreğine kadar, özellikle Galata’da ve onun uzantısı olan Pera’da yaşayan Levantenlerle Avrupalıların gezinti yeri olan, Boğaz manzarasına hâkim,  Batı ve kısmen güney yönlerinde mezarlıklarla çevrili bir düzlüktü.

Tarihi Yarımada’da nüfusun, daha 16. yüzyıl sonlarında, dönemin ölçütlerine göre aşırı kalabalıklaşmasının ardından, Haliç’in kuzey kıyısından Dolmabahçe’ye uzanan sahil şeridiyle gerisindeki yamaçlarda iskân giderek yoğunlaştı. Söz konusu kesime içme suyu sağlamak amacıyla II. Bayezid  tarafından yaptırılan ve “Galatasaray Suyu” olarak anılan isale hattının yetersiz kalması üzerine III. Ahmed’in, Patrona İsyanı (1730) yüzünden başlatamadığı, bölgeye yeni bir su hattı getirme projesi halefi I. Mahmud  tarafından 1731-1750 yılları arasında gerçekleştirildi. Padişahın, annesi Saliha Valide Sultan’ın  vakfı olarak yaptırdığı Taksim Suyu Tesisleri, Bahçeköy’deki Balaban Deresi ile Eskibağlar Deresi’nden beslenmekteydi. Bahçeköy Kemeri ve I. Mahmud Kemeri üzerinden “Hacı Osman Bayırı – Ayazağa – Levent – Mecidiyeköy – Şişli – Harbiye yoluyla”, su dağıtılacak bölgenin en yüksek noktası olan Taksim’deki su deposuna ulaşan sular, depoya bitişik maksemden çeşitli semtlere “taksim” edilmekteydi. Taksim Suyu Tesisleri, I. Abdülhamid, Koca Yusuf Paşa, Cezayirli Gazi Hasan Paşa, III. Selim’in annesi Mihrişah Valide Sultan ve II. Mahmud’un  yaptırdıkları onarımlar ve eklerle zaman içinde gelişti.

Taksim Stadyumu’nda 1. İdman Bayramı [19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı], 1928. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu.

Taksim Stadyumu’nda 1. İdman Bayramı [19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı], 1928. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu.

Bulunduğu bölgeye “Taksim” adını veren bu maksemden beslenen birçok sebil ve çeşme arasında özellikle, hepsi 1732 yılında yaptırılan Tophane Meydan Çeşmesi, Azapkapı’daki Saliha Sultan Sebili Meydan Çeşmesi, Kabataş’taki Hekimoğlu Ali Paşa Meydan Çeşmesi ile Kuledibi’ndeki Bereketzade Çeşmesi, klasik Osmanlı üslubundan ayrılan süsleme programında Hint ve Batı kökenli barok etkilerini barındıran Lâle Devri üslubunun I. Mahmud dönemindeki en güzel örneklerini oluşturur.

Taksim: İstanbul’un Kalbi sergisi 11 Ekim’e kadar ücretsiz olarak İstanbul Araştırmaları Enstitüsü‘nde gezilebilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir