Ömer Nazimî Sanayi-i Nefise’de

Nazimî Yaver Yenal’ın Mekteb-i Sanayi-i Nefise-i Şahane’de 1920’lerde geçen öğrencilik yıllarına ait tasarımları, üslup/kimlik arayışları kadar dönemin mimarlık eğitimindeki eğilimlere de ışık tutar. Bu çizimler, […]

Anıtkabir Proje Yarışması Eskizleri

Nazimî Yaver Yenal’ın 1941 yılında açılan Anıtkabir Proje Yarışması için hazırladığı anlaşılan, plan, kesit, cephe görünümü ve detay çizimleriyle toplam 25 paftadan oluşan tasarım, yarışma […]

İstanbul’a Trenle Seyahat

Compagnie Internationale des Wagons-Lits et des Grands Express Européens’in [Yataklı Vagonlar ve Büyük Avrupa Ekspresleri Uluslararası Şirketi] acentaları için ilan. 1873-98 25 x 31 cm.  Pierre de Gigord Koleksiyonu.

Compagnie Internationale des Wagons-Lits et des Grands Express Européens’in [Yataklı Vagonlar ve Büyük Avrupa Ekspresleri Uluslararası Şirketi] acentaları için ilan.
1873-98
25 x 31 cm.
Pierre de Gigord Koleksiyonu.

19. yüzyılın ilk yarısında, Batı Avrupa’dan İstanbul’a gitmek için kendini tehlikeye atıp kara yolunu seçen azdır. Ne fiziki ve beşeri coğrafya ne siyasal durum Balkanlarda yolculuk yapılmasına elverişlidir. Bu yüzden, Venedik’ten, Cenova’dan, Marsilya’dan, neredeyse her zaman deniz yoluyla Çanakkale’ye ulaşmak için Yunanistan’a, Malta’ya ya da Tunus’a ve Levant’a gidilir. Ancak 1889’da, Paris’le İstanbul’u aktarmasız olarak birbirine bağlayan Orient-Express gittikçe daha çok yolcu getirmeye başlar Sirkeci Garı’na.

Sirkeci Garı’nda yolcular. Anonim 1930’ların başı Cam negatif 9 x 12 cm. Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu.

Sirkeci Garı’nda yolcular.
Anonim
1930’ların başı
Cam negatif
9 x 12 cm.
Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu.

Yolculuk süresinin kısalması (1889’da Orient-Express, Paris-İstanbul hattını 67 saat 35 dakikada katetmektedir), bu “demiryolu sarayı”nda yolculuk etmek en az varılacak yer kadar önemli olduğu için kalış sürelerinin de kısalmasına yol açar. Önceden Osmanlı başkentinde ortalama kalış süresi üç ayken artık üç gün yetmektedir.

Orient-Express kartpostalı. Çizim: Jules Chéret 1888 14,5 x 10, 3 cm. Pierre de Gigord Koleksiyonu.  Orient-Express’in, Fransız ressam ve taş baskıcı, Belle Époque afiş sanatının ustası Jules Chéret tarafından yapılan ilk afişi.

Orient-Express kartpostalı.
Çizim: Jules Chéret
1888
14,5 x 10, 3 cm.
Pierre de Gigord Koleksiyonu.
Orient-Express’in, Fransız ressam ve taş baskıcı, Belle Époque afiş sanatının ustası Jules Chéret tarafından yapılan ilk afişi.

Türlü türlü serüvenler, kapalı vagon uzamı karikatürcülere, şarkıcılara, gösteri düzenleyicilere esin kaynağı olmuştur (bunlardan biri de Orient-Express adlı revüsüyle Oscar Sachs’tır).

Trianon Concert’te gerçekleştirilen Orient Express adlı gösterinin ilanı. Gösteri: Oscar Sach; müzik: Henri Neuzillet; çizimler: Alfred Choubrac Paris, 1896 41 x 60 cm. Pierre de Gigord Koleksiyonu. Solda, bir askeri, bir burjuvayı ve bir papazı eğlence sırasında gösteren burlesk sahneye tevazuuyla arkasını dönen makinist yer alıyor. Dar ve kapalı yataklı vagonlar, toplumsal çeşitliliğin mekânıydı ve bunun da ötesinde, cinsiyetler arasındaki pervasız yakınlığın fanteziye ve trenle ilgili erotik hayallere yol açması kaçınılmazdı.

Trianon Concert’te gerçekleştirilen Orient Express adlı gösterinin ilanı.
Gösteri: Oscar Sach; müzik: Henri Neuzillet; çizimler: Alfred Choubrac
Paris, 1896
41 x 60 cm.
Pierre de Gigord Koleksiyonu.

Gönül serüvenleri ve polisiye konular için elverişli bir çerçeve olan Orient-Express ayrıca birçok romancı ve sinemacıyı da etkilemiştir. Bunların arasında Yataklı Vagonlar Mabudesi’yle Maurice Dekobra (yataklı vagonlarda yolculukta kozmopolit züppelik modasını işleyen çoksatar); Sidney Lumet’in sinemaya aktardığı Doğu Ekspresi’nde Cinayet’le Agatha Christie; İstanbul Treni’yle Graham Greene ve James Bond’un birbiri ardına sıralanan serüvenlerinin ikinci filmi Rusya’dan Sevgilerle adlı filmle Terence Young sayılabilir.

Doğu’nun Merkezine Seyahat 1850 – 1950” sergi kataloğundaki “Jean-Michel Belorgey – Trenle İstanbul” ve “Catherine Pinguet – İstanbul’a Yolculuk” makalelerinden derlenmiştir.

Doğu’nun Merkezine Seyahat 1850-1950: Pierre de Gigord Koleksiyonu’ndan İstanbul’da Gezginlerin 100 Yılı sergisi 17 Ekim’e kadar ücretsiz olarak gezilebilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir